Laatste maand

Nog even en we stappen in het vliegtuig. Nog wel even hard werken. Lydia rondt haar werk bij de TOHD af, Ton is nog volop aan de slag en gaat in januari een weekje terug. Liedeke en Timon bikkelen hard op school, veel repetities met bladzijden vol rijtjes te leren. Zesenveertig spreekwoorden, de 10 districten met hoofdplaatsen, de zeven rivieren, de 25 kreken. Verder oefenen voor de opening van het jeugdtheater. En we willen nog heel wat reizen. Met zijn allen een weekeinde naar de Brownsberg wandelen bij watervallen, Lydia en Timon vliegen nog naar Palumeu, waar indianen bivakkeren en als slot na Sinterklaas met zijn allen varen naar Donderskamp om enige tijd mee te leven in een inheems dorp. Best druk allemaal, net Nederland.

Arme Surinamers?

Zijn er arme mensen in Suriname? Lastige vraag. Ja natuurlijk maar het antwoord is subtiel anders dan gewoon te zeggen. Het zijn er zo- en zoveel. Rijken zijn hier zeker. Met opzichtige huizen, ook al vinden wij Nederlanders met minikavels hier een huis al snel groot. Ons eigen gehuurde huis meet wel ca 500m2 bij 500m3. Maar er zijn ook percelen van 5000m2 en huizen van 1500m3. met eigen zwembad, bij de rivier (dus : speedboot) en vooral met uiteenlopende luxe auto’s, zelf limousines.
De meeste Surinamers hebben een bescheiden huisje, van ik denk 300m2 bij 300m3. niet groot maar wel vrij. Maar ook is er een grote groep die het veel minder heeft met heel sobere kleine huizen. En helaas ook een grote groep in en rond de stad die leeft in houten huizen met golfplaten daken, geen verharde vloer en hangmatten om te slapen, ouders en kinderen in een vertrek. Gas aan huis is er niet in Suriname nergens, stroom is er lang niet altijd, water ook niet of schaars, regenwater in een ton biedt soulaas. Hard werken dus voor veel mensen hier om rond te komen. Twee banen in een gezin, soms 2 of zelfs drie banen voor een vader of moeder is niet ongewoon! En er zijn heel erg veel alleenstaande moeders! Een alleenstaande moeder die overdag op kantoor werkt, ‘daarna een of twee baantjes bijvoorbeeld als schoonmaker of in de horeca, het komt daarom herhaaldelijk voor. Oma of zus zorgt voor de kinderen, of ze zorgen voor zichzelf. Of een man of vrouw die overdag ambtenaar is, daarna taxi rijden of nachtportier, heel gewoon voor heel veel mensen. Kortom, ja er is armoede maar vooral het heel hard moeten werken hier is erg opmerkelijk, vergeleken met Nederland waar werkweken gewoon 40 uur of minder tellen en baantjes stapelen meer uitzondering is dan regel. En tot slot : ook al hebben mensen hier meerdere baantjes, een vetpot is het bijna nooit. Vakanties zitten er vrijwel nooit in, zelfs uitstapjes zijn een bijzonderheid. Zomervakantie betekent voor de kinderen dus gewoon 7 weken thuis zitten met hooguit een enkele logeerpartij.

Zus en zo

Twee weken verbleef (schoon)zus Patricia bij ons, de laatste week ook de bevriende journalist Hans die hier research kwam doen voor een mooi Surinaams verhaal. Het had levendige dagen en avonden tot gevolg, vol gesprek en debat over wat Suriname zo mooi en anders maakt. Patricia reisde met Lydia per bus en boot via oeverplaats Atjoni naar Botopasi en vier dgagen later retour Paramaribo per vliegtuigje. En deze week bezocht ze met Hans en Lydia de Brownsberg, een berg drie uur rijden over de bauxiet met eromheen prachtige te voet bereikbare watervallen en met een magnifiek uitzicht over het Brokopondomeer (waar ’s morgens tussen zes en half zeven de zon onweerstaanbaar fraai uit het meer opkomt). Zonsopgang, boskonijnen, boskippen, slangetjes, liaanslingeren, watervaldouches en meer maakten het tot een genoeglijk bezoek. Dit ondanks kakkerlaken en sprinkhanen in de slaapkamer maar goed, daartegenover stond het ontbreken van steekvliegen.

Zwaar weer

We lezen op Internet over dijkbewaking in Nederland. Ook hier is dijkbewaking, te Boxel om precies te zijn waar aan de rivier een nieuw eigentijds gerechtsgebouw is verrezen voor het proces tegen de Boutersegroep, het proces dat nu echt bijna gaat beginnen. Hier is het nog steeds erg rustig in Suriname maar dat kan veranderen.

Drama

De theaterschool doet de oudsten goed. Onder leiding van dans, zang en dramajuffen oefenen de kinderen wekelijks drie lessen van vijftig minuten per ‘vak’. Van Liedeke wisten we al dat ze er plezier in had maar ook Timon is helemaal los. Thuis oefent hij ‘rechte rug’ en ademhaling en dansbewegingen. De Surinaamse organisator vertrouwde me toe dat hij de ‘troetel’ is van de dansjuf. Liedeke geniet van de pittige lessen van Helen Kamperveen, good old theatermaakster die haar rijke ervaring hier overdraagt aan de nieuwe generaties. Tobias heeft het helaas nog steeds het minst. In de klas moet hij regelmatig met alle anderen ‘overliggen’, handen over elkaar op tafel, hoofd er plat op en voor onbepaalde tijd zwijgen. Wreed voor al die kleutertjes.

Doorwerken

De opdracht die ik uitvoer gaat door, ook al wil een minister –en dus zijn ambtenaren- nog niet meewerken. Gaandeweg worden echter wel veel zaken duidelijk. Bijvoorbeeld dat je met extra donorgeld best iets kan betekenen voor Suriname, maar dat de kans dat er iets achter- of overblijft van het werk na beëindiging van een project niet honderd procent is. Vaak minder. Moet je dan nog steeds adviseren geld te doneren?
Bijvoorbeeld. Allerlei zaken kun je ambtelijk veranderen of zelfs verbeteren maar af is het pas als politici bereid zijn andere mores te accepteren bijvoorbeeld rond de besteding van geld. En politici heb je niet aan een touwtje. Moet je dan een project toch doorzetten?
Bijvoorbeeld een bepaalde taak verloopt niet naar behoren. Moet je dan adviseren extra mensen aan te nemen om dat werk te doen? Of moet je adviseren dat de vele interne mensen die nu tijd en ruimte hebben ander werk kunnen gaan doen en snel worden bijgeschoold, ook al duurt dat veel langer en is de kans op goed resultaat niet zeker?
Het zijn de afwegingen waar de adviseur voor staat en dat is dus erg leuk werk. Lydia in de politiewereld waar ze de Surinaamse politieleiding bijstaat (die wel heel erg goed meewerkt aan haar project bij het herontwerp van de technische recherche) en Ton bij de financiële overheidssector.

Eco-rally?

Vrijdagavond is de strip afgezet. Op het Onafhankelijkheidsplein vertrekt ’s avonds de grote jaarlijkse Staatsolie Savanne rally met stoere four-wheeldrives en of-the-road motoren die 4 dagen door het binnenland gaan rijden. Om de minuut rijt een equipe het schavot op en af, klaar voor het avontuur. Suriname is zo groot en zo leeg dat ecotourisme en dieseltoerisme makkelijk naast elkaar kunnen bestaan.

(g)een nieuwe fiets

Tobias viert zondag zijn vijfde verjaardag. Hij is er wat onrustig van. Nergens in huis heeft hij nog kadootjes kunnen vinden! Als traktatie voor school staat wel een grote zelfgemaakte grabbelton gereed met kleine ‘made in China’ kadootjes, de juffen krijgen een glaasje soft. Zal hij het begrijpen als hij morgen ‘slechts’ een fietsbel krijgt?

Bigoen de piloot

Het was een bijzondere dag voor Bigoen. ’s Ochtend vroeg was hij al voor zeven uur de rivier overgezwommen om een vergeten Tshirt op te halen dat hij mee wilde nemen later die dag naar de stad. Hij verliet het huisje waar hij in zijn hangmat had liggen woelen naast zijn broers, zusjes en halfbroers en -zusjes. Nog een laatste ochtend naar school, ’s middags zou hij voor het eerst gaan vliegen!

Piloot worden is de grote droom van Bigoen maar in een vliegtuig is hij nog nooit geweest. Onderweg als het kleine Blue Wing vliegtuig luchthaven Zanderije passeert hoort hij van toestellen waar wel 400 of meer mensen in kunnen, zoveel als er mensen in zijn dorp wonen! Zo anders dan de kleine vliegtuigen die de airstrip van Botopassi aandoen en waar maar twee, vier of zoals vandaag bijna 20 mensen in zitten.

’s Middags in Paramaribo is Bigoen er een beetje stil van, pakt zijn tekenschrift en tekent een prachtvliegtuig.

Na twee nachtjes logeren, waarin we alle noodzakelijke inkopen doen is Bigoen zondag na een inkoopdag en na zondags kerkbezoek (in zijn mooie nieuwe kleding) en een laatste zwemuurtje (dat zal er even niet meer van komen) naar het internaat naast de school in Commewijne gebracht. Hij werd steeds stiller de laatste uren maar moet nu echt gaan proberen klas 5-6 van de lagere school te voltooien. Hij zal -als alles goed gaat - ruim 16 zijn als hij die school afrondt. De weg naar het piloot worden is nog een lange.

On hold gezet

Via via, zo gaat dat, ben ik gevraagd voor en begonnen aan een opdracht voor een ministerie, parttime wel te verstaan, er moest tijd blijven voor familie en andere zaken ook. ‘Maak een gedegen en concreet sectorplan dat uiteindelijk donor Nederland mede kan behagen’ is de opdracht.

Met een gedreven uit de lage landen overgekomen collega en een ervaren lokale consultant zijn we inmiddels stevig aan de slag, verzamelen informatie, interviewen mensen, produceren discussiepapers en bereiden workshops voor.

De opdracht is op het snijvlak van mijn oude financiële werk en mijn nieuwe, strategie en met gebruikmaking van mijn academische ervaring en tussendoor geleerde auditkennis. Helemaal in de roos dus en ik vind het ook erg leuk.

Tot vanmorgen dan, nu de allesbepalende minister zijn hoogste ambtenaar en ondergeschikten verboden heeft nog mee te werken het project door hem ‘on hold’ is gezet.

Alsof je bij een bushalte staat te wachten waar nooit eer een bus voorbij komt zeg maar. Spannend hoe het verder gaat...

Niet zwembad

Ons favoriete zwembad Oase is dicht, al een maand. In augustus en september, toen iedereen op vakantie was, was het er heerlijk rustig zwemmen. Toen iedereen 1 oktober terugkwam van verlof ging het dicht…. Dat is Suriname.
Drie weken schilderen en een week laten vollopen met vers water uit de kraan was het plan. De opening is nu met drie weken verschoven. Reden? De onderwaterlampen zijn er nog niet en komen van ver. Kijk, dat is ook Suriname
Maar we klagen niet. No span, niet druk maken. Worden we Surinamers?

Retour Botopasi

Dinsdagochtend is Lydia vertrokken met Patricia en een van de Zeeuwse stagiares, Judith. Eerst per taxi naar de Saramaccastraat, dan per busje vijf uur rijden over de bauxietwegen (of in een vrachtwagen met in het laadruim gezaagde ramen) naar Atjoni aan de Surinamerivier. Daar een schipper vinden om mee te varen in een korjaal naar Botopasi. Behalve ‘genieten’ van rivier, jungle en sula’s hebben de drie dames nog een reisdoel. Ze gaan Bigoen ophalen, een jongen van 14 uit Botopasi die naar een internaat komt vlakbij de stad in in Commewijne. Scholen zijn in het binnenland erg zwak, Bigoens familie (geen vader, overbelaste moeder) ook. De enige, laatste kans voor hem om de lagere school af te maken is naar de stad te komen. Maar wie kan hem opvangen? Een eerdere poging als kostganger bij een tante mislukte. Daarom zullen wij de komende jaren zijn internaat en school bekostigen, Lydia heeft alle voorbereidingen getroffen, de toestemming van de moeder, het (prima ogende en door een Nederlandse stichting ondersteunde) internaat bezocht, de nabijgelegen school, de ontheffing aangevraagd bij de schoolinspectie (Bigoen is ruim 14 dus eigenlijk te oud voor de vijfde klas lagere school ….).

Vrijdag moeten ze met zijn vieren per vliegtuigje terugkeren naar Paramaribo, zaterdag gaan we alle kleding en internaat- en schoolbenodigdheden met Bigoen kopen (zijn gehele bezit is nu één tas met spulletjes), zondag gaan we Bigoen naar het internaat brengen.

Toen we eerder in Botopasi verbleven leerden we Bigoen kennen, een hele gewone speelse jongen van 14 die zijn oom, onze bootsman, hielp met varen. Hij speelde met veel plezier met de kinderen, trok ze door de moeilijke stukjes stroming in de rivier en vertelde over het leven in marrondorp Botopasi en zijn grote wens, de lagere school afmaken. We raakten onder de indruk van zijn verhaal. Want er zijn duizenden Bigoens, kinderen die willen ontsnappen aan hun bescheiden milieu maar de middelen niet hebben en geen steun van derden krijgen. We kunnen ze niet allemaal helpen maar Bigoen krijgt een kans.

Een gewone dag

Als om zeven uur de wekker gaat (op de mobiele telefoon) staan we in het daglicht op, dat is het al eerder maar pas om zeven uur ontwaken we. Buiten op het terras is het dan nog niet warm maar al wel aangenaam ontbijtweer. Twee groene bloesjes van Timon en Liedeke, schuiven dan aan, Tobias in de kleuterklas en Jenske hoeven nog geen schoolkleding aan. Voor ieder staat na het ontbijt een tas met een halve liter limo en een broodje klaar. Even na half acht verschijnt de overbuurvrouw al op het erf, die meerijdt naar school waar ze kleuterjuf is. Ze zit kort voor haar pensioen en lift dagelijks mee, soms brengt ze Surinaamse lekkernijen als dank.

Kinderen afzetten op school is altijd tricky, op de drukke tweebaansweg zonder trottoir wandelen tientallen kinderen in groene bloesjes, heel enkele fietsen zelfs maar nog veel meer ouders in auto’s zetten de kinderen af op school, doe langs de drukke tweebaansweg ligt. Op google-earth leek de afstand vanaf huis te lopen, hier zien we dat dit door het verkeersgevaar onmogelijk is.

Na het afzetten kopen we een krant bij de chinees, het is dan al warm en de auto met airco brengt verkoeling. Met Jenske rijden we richting stad. Aan de voet van vliegveld Zorg en Hoop zetten we Jenske af bij de peuterspeelzaal waar ze 5 ochtenden met veel plezier doorbrengt. Daarna rijden we stad in en zetten Ton af op de drukke maar deftige Heerenstraat, waar hij met twee collega’s zijn werk uitvoert op de hoogste verdieping van een hoog, wit historisch gebouw. Dichtbij zitten internetshops en broodjeswinkels dus het ontbreekt er aan weinig.

Doorgaans rijdt Lydia door naar het hoofdbureau van politie en zoekt een plekje om te werken bij de technische recherche. Om kwart voor twaalf haalt ze Jenske op, om twaalf uur Tobia en buurvrouw, om een uur de kinderen. Soms heeft ze afspraken en is Ton vroeg thuis en neemt Lydia later een taxi terug.. Na de lunch slaapt Jenske wat. Tobias speelt en Timon en Liedeke maken Surinaams of Nederlands huiswerk. Als Ton tussen drie en vier thuiskomt wordt de zwemtas ingepakt en gaan we lekker spartelen. Op maandag of woensdag moet Timon resp. Liedeke wel nog naar de stad om van vier tot half zeven theaterschool te bezoeken, op dinsdag en donderdag gaat Timon voetbaltrainen bij club Oase.

Op weg naar huis na het zwemmen halen we roti, bami of een rijstgerechtje bij een van de vele restaurant s of koken iets simpels als macaroni, als Rita, onze dienst 9zoals dat hier heet) niet al een heerlijk Surinaams gerecht heeft klaargemaakt op een van de twee dagen per week dat ze ons bijstaat.

Na zevenen gaan de kleinen slapen, tussen acht en negen de groten na het afronden van het huiswerk, het overhoren van aardijkskunde of andere vakken of soms het bekijken van een dvd. Lydia en Ton lezen nog een boek, schommelend in het hangmatje. Nog even genieten voor we weer afreizen

Stoelie eo

Een tweede reis met het malariateam bracht me naar de Surinaams-Fransguyanese grens. Vanuit Stoelmanseiland – Stoelie, iets ten oosten van Drietabbetje en ten zuiden van Langetabbetje (het bestaat echt!) trok ik met drie andere projectvrijwilligers en zo’n 12 lokaal geworven interviewers in een grote korjaal vijf dagen de rivieren af langs gehuchten en dorpen. Suriname blijkt het internationaal gezien heel erg goed te den met malariabestrijding, de ziekmeldingen blijven sterk dalen sinds 2005 het project begon. Sommigen spreken zelfs van de kans op uitroeiing van de malariadragende muskiet, maar vanuit mijn waarneming is dat een illusie.
De vorig jaar uitgedeelde ca 50.000 klamboes zijn niet nu al niet meer optimaal in gebruik. Een deel van de bewoners heeft er geen gekregen, bijvoorbeeld omdat men destijds in Guyana werkte – heel gebruikelijk- of een tijdje bij kinderen of voor het ziekenhuis of een hossel in Paramaribo of elders verbleef. Anderen die er wel een kregen zijn nu in de stad maar delen de klamboe niet. Er zijn inmiddels heel wat klamboes gescheurd, misschien wel omdat ermee is gevist of gewoon door een ongelukje. Veel anderen zijn zo vaak gewassen (bijna geheel onnodig L) dat de gifstof is uitgewerkt, reden waarom wij ter plekke steeds aanboden opnieuw te impregneren met meegebrachte dresi. Velen deden dit gelukkig. Weer veel anderen gebruiken de klamboe niet omdat dit ’s nachts ‘te warm’ is. En dat is eigenlijk wel zo in een hutje zo groot als onze fietsenschuur waar doorgaans zonder ventilatie 2-6 mensen slapen. En tot slot, veel nieuwgeboren kinderen liggen onder de hangmat tot ze niet meer gezoogd worden en daarna is er geen voor hen net beschikbaar. Maar het vaakst blijken mensen geen klamboe te gebruiken ‘omdat er geen malaria meer is, toch ‘?
Actieve distributie en vervanging van klamboes en herimpregneren en voorlichten en muskieten vangen en zonodig hele dorpen bloed prikken en van medicijnen voorzien en met insectide spuiten –de huidige goed werkende strategie- blijft dus nog lang nodig. Maar wie betaalt die ca 1-2 miljoen euro per jaar de komende jaren nu het zo goed gaat?? Toch nog goed nieuws. Dankzij de malariadragende muskiet had ik weer ene hele mooie tijd met prachtige ontmoetingen in de dorpen, vaartochten en zwempartijen tussendoor. Dus ieder nadeel …

Binnenlanders

Mooie mensen tegengekomen. Bijvoorbeeld Edward, die de toren (een houten keetje) van vliegveld Stoelmanseiland (een voetbalveld zonder doelen en lijnen) bestiert. Bij het vertrek vraagt hij me: wil je een woordenboek Nederlands-engels voor me sturen? Best handig als je de radio beheert en piloten veel engels spreken, dacht ik ook. Goed idee dus.
Of Mich, bootsman op onze korjaal. Heb je kinderen?. Ja, zegt ie, elf en begint te grijnzen. In Paramaribo, daarom ben ik hier sinds twee jaar. Te veel aan me hoofd. Tja, dan is Stoelie eo wel even lekker bijkomen. Maar zijn vrouwen in de stad kunnen helaas niet vluchten en worden financieel niet door hem gesteund. En over een jaar of wat zal er Stoelie ook wel weer te veel papa worden geroepen en rijst gekocht moeten worden. waarheen dan?
Of Roy. Beetje holle ogen maar wel aardige jongen tijdens de boottrips. Als ik ’s avonds bij de bierkeet op Stoelie een Parbo koop en hem een glaasje aanbiedt aanvaardt hij dat dankbaar. Hij neemt direct een slok, maar begint dan te trillen en stuitert vervolgens achterover van de boomstam waarop we zaten, waarna hij trillend blijft liggen. Iedereen snelt toe. Epilepsie weet de toegesnelde zuster van de medische post, kan niet tegen alchohol. Tja.
En Vanilla. Slimme meid, drie turven hoog. Slim want is met 24 pas voor de eerste keer zwanger geraakt in Paramaribo waar ze inmiddels de 3e van de mulo volgt, tien jaar ouder dan veel klasgenoten. Om te bevallen is ze terug op Stoelie, na de geboorte zorgt moeder voor de baby en gaat ze terug naar de stad om school af te maken.
Zuster Eu, tot slot. Zelf ruim vijftig, zeven kinderen, twee op de universiteit, vier op andere scholen, een zit in de goudzoekersvelden (doorgaans geen goed teken). Betaalt ook de dagzorg voor haar moeder in hun dorp van herkomst, Botopasi, waar een dorpsvrouw de 84 jaar oude moeder verpleegt, wast en voedt. Kan niet goed rondkomen zegt ze, daarom gaat ze 6 dagen met het project mee om zo in haar vakantiedagen wat bij te hosselen, bijverdienen om de zware financiële last te dragen. Of ik ook pindanoten van haar wil kopen misschien, die verbouwt ze in haar tuin bij de verpleegsterswoning.

Oops

Vroeger lachten we erom, verhalen over bijna afgestudeerden die hun tasje kwijtraakten met de unieke floppydisc waarop hun hele eindwerkstuk stond. Dat moet een heel bijzonder gevoel geven, dacht ik wel eens. Dat is in deze internettijden met electronische data-uitwisseling natuurlijk geen punt meer, dacht ik. Tot het me vandaag (bijna) zelf gebeurde. Omdat mijn universiteitskamer wordt verhuisd (de kamer waarin pc en internet werkte is leeg, de nieuwe kamer ook J), werk ik ambulant. Meestal op het koele kantoor bij onderzoekspartner Winston, maar een uurtje per dag breng ik door in een van de Internet Walkins. En dan moet je data verplaatsen in zo’n handig stickie. En dan moet je dat stickie achter in de PC-kast stoppen. En er weer uit halen. En als je dat vergeet, dan geeft dat nog steeds niet. Tot je het ontdekt en dan heeeel hard gaat hollen, terug naar de walkin waar je met een heel rood hoofd en een hele natte rug op je knieën gaat zitten achter pc36. en stralend weer omhoog komt met je stickie. Dat gevoel.

Kip (het meest ...)

Javaanse moslims eten geen varkensvlees, Hindoestanen zijn of geheel vegetarisch of eten geen heilig rundvlees. Dus bijna iedereen hier eet ’s avonds kip. Creolen bijvoorbeeld bruine bonen met rijst – en kipkluifjes- of pom – natuurlijk met kip. Hindoestanen eten graag roti met naar keuze kipkluifjes of filet (ook kip). Javanen heerlijke saotosoep - met kip, bami- met kip-, nasi –met kip-, gewoon rijst-kip of kipsate. Andere vlees is schaarser, doksen (eenden) zijn hier en daar te krijgen, soms rundvlees (als saté) of zoutvlees (lekker met zuurkool en rijst, zegt men) bij broodjeswinkels steak (rundvleesstukjes op brood). Vis wordt zout gegeten, of vers gekocht aan de weg langs de rivier, de AntonDragterweg. Maar de visafdeling op de markt ruimt na twaalven weer zo vissig dat je even niet meer hoeft. Dus u kunt voor zoiets simpels als karbonade met patat rijden we graag af en toe naar ’t Vat, het Hollandse terras in de stad, even geen kip eten.

Sgool

Hoewel de tienerspelling anders doet vermoeden, gaat het de kinderen inmiddels goed op school. Liedeke schrok even van een eerste lager cijfer maar scoort inmiddels weer bij de besten van de klas, al moet ze er wel hard aan trekken voor een Surinaamse tien. Bijvoorbeeld voor aardrijkskunde rijtjes leren met de 8 pleinen, 9 standbeelden, 7 belangrijkste hoofdstraten, stadsgrenzen, middelen van bestaan, import en export van Paramaribo en Suriname. Jammer is wel dat ze nu bijvoorbeeld alle standbeelden kan opdreunen maar geen idee heeft wie het allemaal zijn. Pengel, Lachmon, Aron, Gandhi enzomeer.
Timon scoort ook als vanouds hoog. Hij maakt minder makkelijk nieuwe vrienden maar gaat graag naar school, die voor hem ietsje makkelijker lijkt. Zijn energie kan hij goed kwijt op voetbaltraining bij Oase, twee keer bijna twee uur en theaterschool (net als Liedeke), bijna drie uur lang
Tobias floreert eigenlijk het minst op school waar het voor hem erg klassikaal en nauwelijks simulerend is. Helaas, hadden we de Goudse juf Marieke maar hier, wat een zegen voor Suriname zou het zijn. Thuis heeft hij met werkboeken wel leren lezen en van Lydia ’s middags leren zwemmen. Dus ook hij vermaakt zich prima, een dvd-tje af en toe van oma is het toetje op de dag.
Jenske gaat 5 ‘s ochtends blij naar de crèche, de kangooroo-communityschool. Ze zal het straks weer missen als een ochtend en een middag per week naar de Goudse crèche mag. Best weinig zal ze denken.

Vrijdagavond

De kinderen zijn lekker uitgeraasd in het speeldoolhof van de Pizzahut en hebben en passant een paar stukken Super Supreme doorgeslikt, maar dat leek bijzaak. Onderweg halen we in de mall het bestelde hoofdrekenboek op, onmisbaar volgens Liedekes juf om goed te leren rekenen. Tobias leggen we bij het gesprekje in bed uit dat hij morgen mag –nee : moet- uitslapen dat wil zeggen in bed blijven tot wij hem ophalen. Hij kijkt er bedremmeld bij. Jenskse ligt nog te zingen nog in bed. Vader Jacob. Vader Jacob.

Buiten op het terras spijkert Liedeke Timon bij. Ze vindt dat hij breuken en procenten moet leren en legt hem dit uit met het voobeeld van taarten en stukjes ervan. Timon lijkt een vlotte en dankbare leerling. Marco Borsato klinkt lekker Hollands uit de nieuwe boxjes, de thee is klaar.

Vrijdagavond in Paramaribo, morgen zijn we 18 jaar getrouwd en gaan we er op uit, nu nog een verrassing voor Lydia, zie www.deplantagecommewijne.com. De kinderen per twee naar logeeradressen, de jongens naar een geweldig stel van de ambassade die een superveilig huis met hek en voltijdse bewaker en hond bewonen (en onze stripboeken- en literatuurdealer zijn geworden), de meisjes naar autoverkoopster Ghita met bij het huis hengelmogelijkheid en huisaap. Iedereen blij.

PS Inmiddels zijn we terug; de Plantage bracht wat de website beloofde, zon, zwembad, hutje en heel lekker eten en verder helemaal niets, precies wat we even nodig hadden. Timon mist nu al de hond waarmee hij tot onze verrassing wild ravotte (Tobias mist um minder), Liedeke heeft van oudere-meisjeskleding gekregen en Jenske is snoezig ingevlochten. Inderdaad: Iedereen blij.

Uit eten

Nog steeds zijn we verheugd over de prijzen in restaurants. Natuurlijk, deze vaak javaanse warungs zijn doorgaans eenvoudig te noemen maar bami, nasi, sate, loempia, bakababa, pitjel (gemengde groenten met pindasaus) of saotosoep (rijk gevulde kippensoep met desgewenst een gekookt ei en rijst erin) en meer gerechtjes zijn ook eenvoudig bereid een prima diner. Een portie bami kost 8-10, inclusief groenten en de standaard kipkluifjes, een bakabana doorgaans 1, sate en loempia 1-2 en saotosoep 5-6 SRD. Dus zo eet de hele familie weer voor 50 SRD, ofwel 13 euro haar diner. En als we veel zin hebben nemen we van alles extra, bijna altijd te veel en kost het wat meer. Restkluifjes schenken we de straathonden onderweg naar huis.

En word je niet ziek door te eten bij zo’n tentje? Neen, nog nooit gebeurd, thuis dit alles bereiden is vast gevaarlijker. En duurt langer en kost meer. En is niet eens zo lekker. Dus echt vaak koken we niet nee. Maar neen, afvaller doen we hier ook niet J

Crazy frogs

Gaandeweg wennen wij aan Suriname, en Suriname aan ons, zo ook de kikkers. In het begin verschuilden ze zich beneden, in donkere, vochtige hoekjes en in douche en toilet (omder de bril). Daarna werdn ze vrijer en kropen ze gaandeweg door de watertoevoer omhoog het huis in. Ze slaagden er zelfs in zich door het gootsteentje in de aanrechtspoelbak te wurmen. Waarna wij ze weer enkele reis terugstuurden door het zelfde putje. WC-randkikkers werden meegespoeld, hetgeen overigens best lastig was. Meestal ontsnapten ze net voor de waterspoeling of voordat er chloor doorheenging. Soms vingen we ze eerst (de keukenkikkers dan) en leerden ze vliegen. Dat kunnen ze inmiddels want ze komen steeds weer terug.

Laatst trok ik mijn schoen aan en voelde een zacht en vochtig lichaampje bij mijn teen. Ons kikker. Niet zo spectaculair als de paardenkop in de Godfather maar toch… Toen ik diezelfde avond in de hangmat neerzeeg hetzelfde zachte gevoel op mijn onderrug. Een vers geplette kikker.

De enkele die we eerder in de badkamer hadden gezien –kan geen kwaad- en zelfs in de hoek van de slaapkamer –moet kunnen, we hebben een klamboe- was vannacht tussen matras en klamboe doorgewurmd en meldde zich met twee sprongetjes op mijn hoofd en kussen. Plop-plop. Snel licht aan, crazy frog gevangen en leren vliegen. Een uur later zat ie er weer, maar vangen hoefde niet want hij zat aan de buitenkant van de klamboe en keek ons heel lief aan. Hij had ons vast gemist, de schat.

Kindernieuws van Timon

De eerste keer op voetbal was leuk. Het was wel een beetje vermoeiend door de warmte en het was wel twee uur trainen, vanaf half vijf tot half zeven, dan wordt het donker. De training is bij oase en ik train mee met de U9, de jongste voetballers onder de negen jaar.
Op school zoek ik Tobias in de pauzes even op (want er is geen buitenspeeltijd maar twee pauzes, de 1e van 20 en de 2e van 10 minuten) omdat Tobias dat heel leuk vindt en hij soms een beetje verdrietig is op school.
Volgende week heb ik wel drie repetities, van rekenen, lezen en natuur. De school is soms wel makkelijk en soms een klein beetje moeilijk, zoals redactiesommen, een verhaaltje met een som erin. Ik ben al gewend aan het schooluniform en het is al ook wel grappig, ieder heeft dezelfde kleren, een spijkerbroek en een groenblauwwit bloesje.
Echt vrienden heb ik nog niet op school maar ik word ook niet gepest maar ze zeggen wel af en toe bakra maar daar ben ik wel aan gewend.

Kindernieuws van Tobias

Omdat ik nu vandaag niet meer heb gehuild op school en ik het zo goed doe mag ik vandaag naar de Pizzahut!

Nieuws van Liedeke

Deze week heb ik mijn eerste twee repetities gedaan. Rekenen was niet heel moeilijk maar ik had niet alles af. In wat ik af had, had ik een paar kleine foutjes maar doordat ik 2 blokken nog niet had gedaan heb ik nu maar een zes. Spreekwoorden ging beter, ik had een negenenhalf, net als 2 vriendinnen en een andere vriendin had een achtenhalf. De juf heeft echter het schoolhoofd erbij gehaald en die heeft een hele preek gegeven aan wie een onvoldoende had, dat mocht voor spreekwoorden namelijk echt niet. Toen moesten de vijf met een onvoldoende voor haar alle 38 spreekwoorden plus verklaring twee keer overschrijven en voor de juf zelf nog eens drie keer. Veel!!!!
Volgende week drie repetities en ook de start van theaterschool woensdagmiddag..

Daily life

De familie (moeder en zus) zijn weer naar Nederland. Het is een aangename en ook leerzame tijd geweest de afgelopen 17 dagen. Vooraf zag ik wel wat op tegen het bezoek. Hoe zou dat verlopen met verschillende generaties onder een dak zo op elkaars lip ruim twee weken?
Op stap en moeder en zus heb ik toch wel weer veel bijgeleerd. Hier in Suriname is er veel respect voor ouderen, veel meer dan in Nederland. Dat heeft me wel aan het denken gezet: hoe ga ik eigenlijk om met mijn moeder, hoe is dat zo ontstaan en welk voorbeeld geef ik hiermee door? Gedragsverandering is moeilijk en begin bij mij altijd met zelfreflectie maar de eerste stappen hierin zijn gezet. Daardoor kan ik met voldoening terugkijken.
In de gastcolumn is veel te lezen over de diverse activiteiten die we hebben ondernomen dus daarover wijd ik nu niet verder uit.
Inmiddels ben ik binnen de politie een project gestart voor de forensische opsporing. Samen met de commisaris van politie die verantwoordelijk is voor deze unit stel ik een meerjarenbeleid op en een planning. In de loop van de jaren zijn er diverse adviezen hierover gegeven, maar deze zijn niet altijd concreet genoeg geweest en in een samenhangend lange termijn visie geplaatst. We maken dit plan samen met andere betrokkenen. Ik merk dat dit echt bij me past en ik hier veel voldoening uit haal (langzaam leer ik mezelf zo ook weer een beetje beter kennen). Ik voel me in dit traject dan ook als een vis in het water. Het is ook heel leuk om zo een kijkje in de keuken te mogen nemen en allerlei mensen te ontmoeten en spreken. Ik hoop dat er is uit komt wat nu echt wel resultaat zal opleveren, want daar gaat het tenslotte om.
Lydia